Sektör Excel ve Whatsapp Arasına Sıkışıp “Yapay Zeka” Rüyası Görüyor
(Lojistikte Görünmeyen Gerçekler Serisi – Devam Ediyor)
Bölüm 1’de vitrinin sahteliğini, Bölüm 2’de ucuz taşımanın bedelini, Bölüm 3 ve 4’te ise depoların hem çöküşünü hem de kurtuluş reçetesini konuştuk.
Sırada sektörün en sevdiği, LinkedIn paylaşımlarının vazgeçilmez sosu, konferansların havalı başlığı var: Dijitalleşme.
Herkesin ağzında bir “Yapay Zeka (AI)”, “Blockchain”, “Otonom Teslimat”, “Endüstri 4.0″… Dışarıdan dinleseniz, sanırsınız ki Türkiye lojistiğini robotlar yönetiyor, algoritmalar rota çiziyor.
Gerçekler ise trajikomik. Robotların dünyayı ele geçireceğini konuştuğumuz masadan kalkıp ofise dönünce, işimizi Excel tablolarıyla ve Whatsapp gruplarıyla yönetiyoruz.
Buna artık bir dur deyip, şu “Dijitalleşme Balonu”nu bir patlatalım.
Yazılım Almak, Dijitalleşmek Değildir
Sektördeki en büyük yanılgı şu: “Çok pahalı bir ERP / TMS / WMS yazılımı aldık, artık dijitalleştik!”
Hayır, dijitalleşmediniz. Sadece pahalı bir daktilo aldınız. Milyon dolarlık yazılımları alıp, sadece “fatura kesmek” veya “stok bakiyesini görmek” için kullanıyorsunuz.
- Rota optimizasyon modülü var ama rotayı hala “tecrübeli şoför Ahmet abi” yapıyor.
- Talep tahminleme modülü var ama planlamacı “geçen sene bu zamanlar çok gitmişti” diye sipariş açıyor.
- CRM modülü var ama müşteri bilgileri satışçının ajandasında duruyor.
Teknoloji bir kas gibidir; onu kullanacak beyin (kültür) ve hareket ettirecek süreç yoksa, o kas sadece ağırlık yapar.
Sektörün Gerçek ERP’si: Whatsapp Grupları
Bunu kimse itiraf etmek istemiyor ama Türkiye lojistiğinin operasyonel yükünü ne SAP çekiyor ne Oracle ne de yerli yazılımlar. Sektörün gerçek yazılımı: Whatsapp.
- “Yükü sardık mı?” -> Fotoğraf atıldı (Whatsapp).
- “Konum neresi?” -> Konum atıldı (Whatsapp).
- “Evrak nerede?” -> Fotosu çekildi, atıldı (Whatsapp).
Bu “Whatsapp Lojistiği” neye sebep oluyor biliyor musunuz? Kurumsal hafızanın yok oluşuna.
Operasyonel bilgi sisteme girilmiyor, kişisel telefonlarda kalıyor. O çalışan işten ayrıldığı gün, o müşterinin tüm geçmişi, tüm özel durumları, tüm operasyonel detayları da onunla birlikte kapıdan çıkıp gidiyor. Siz de “Bizim çok güçlü bir yazılımımız var” diye kendinizi kandırmaya devam ediyorsunuz.
“Çöp Veri” ile Yapay Zeka Olmaz
Herkes yapay zeka ile geleceği tahmin etmek istiyor. Ama kimse şu soruyu sormuyor: “Geçmişin verisi doğru mu ki geleceği tahmin edelim?”
Depoda ürünün desisi (hacmi) yanlış kayıtlı. Müşterinin adresi sistemde “İstanbul” diye geçiyor, ilçe bile yok. Araçların kapasite bilgileri güncel değil.
Sahi birde eskiden birde Posta kodu vardı hayatımızda ne işe yaradı şimdiye kadar bilen var mı?
Sisteme giren veri ÇÖP ise, sistemden çıkan analiz de ÇÖP olur. (Garbage In, Garbage Out). Excel’de hücre birleştirip renklendirmeyi “raporlama” sanan bir zihniyetle yapay zeka konuşmak, Masa başında Depo Yönetmeye çalışmaktır.
Kağıtsız Ofis (Paperless) Yalanı
“Kağıtsız ofise geçtik” diyen firmalara gidiyorum; E-fatura gelmiş, çıktısı alınmış, dosyalanmış. Sistemden irsaliye oluşturulmuş, çıktısı alınmış, elle üzerine not düşülmüş, sonra o notun fotosu çekilip mail atılmış.
Dijitalleşme, kağıdı ekrana taşımak değildir. Dijitalleşme, süreci o kağıda ihtiyaç duymayacak şekilde yeniden tasarlamaktır.
Peki, Gerçek Dijitalleşme Nedir?
Bu sektörün, havalı robot videolarına değil, sıkıcı ama hayati “temizlik” işlerine ihtiyacı var.
- Master Veri Disiplini: Ürünün, müşterinin, aracın bilgisi %100 doğru olacak.
- Entegrasyon: Depo yazılımı ile Muhasebe, Nakliye yazılımı ile Müşteri konuşacak. Arada Excel dolaşmayacak.
- İzlenebilirlik: Whatsapp’tan “Neredesin?” diye sormak yerine, sistemden göreceksin.
- İnsan Kaynağı: Tableti sadece oyun oynamak için değil, iş yapmak için kullanabilen personel yetiştireceksin.
Sonuç: Önce Emekle, Sonra Koş
Lojistik sektörü olarak, teknoloji vitrinimizi süslemeyi bırakıp mutfağımızı temizlemek zorundayız.
Excel tablolarının içinde kaybolmuş, Whatsapp bildirimleriyle operasyon yönetmeye çalışan, verisi kirli, süreci kopuk firmalar, “Yapay Zeka” konuşarak sadece komik duruma düşüyor.
Gelecek dijitalde, evet. Ama o geleceğe gitmek için önce bugünün manuel alışkanlıklarını öldürmek gerekiyor.
Teknoloji satın alınabilir ama vizyon satın alınamaz.
Kabul ediyorum yazı biraz sert gelebilir, lakin yazının neresinde haksızlık payım var?
Milyon dolarlık şirketler para vererek sonucunu önceden belirledikleri denetim firmaları ile kendilerini kandırmıyorlar mı?
Devam edecek…
