40 Yaş Üstü “Görünmez” İşsizlik
“Sen bize çok fazlasın.”
Bu cümle, ilk duyulduğunda kulağa bir iltifat gibi gelse de aslında profesyonel bir dışlanmanın, nazikçe kenara itilmenin en kristalize halidir. Çoğumuz bu cümleyi ilk kez ne zaman duyduğumuzu hatırlarız. Genelde kariyerimizin zirvesine merdiven dayadığımız, heybemizi tecrübe, hata ve başarıyla doldurduğumuz o “altın” yaşlarda karşımıza çıkar bu duvar.
Türkiye’de işsizlik denilince akla haklı olarak hep gençler geliyor. Gelecek kaygısı taşıyan, ilk adımını atmaya çalışan gençlerimiz kuşkusuz bu ülkenin en derin yarası.
Ancak madalyonun diğer yüzünde, kamuoyunda pek konuşulmayan, istatistiklerde “emekli” ya da “evde” göründüğü için görünmezleşen devasa bir kitle var
Yani 40 yaş üstü nitelikli işsizler.
Deneyim mi, Engel mi?
Bugün 40, 50 hatta 60 yaşındaki bir profesyonel; sadece bir diplomayı değil, kriz yönetimini, insan ilişkilerini ve sektörel hafızayı temsil eder. Ancak modern iş dünyasının hıza ve düşük maliyete olan saplantısı, bu kıymetli birikimi bir avantajdan ziyade bir “yük” olarak görmeye başladı.
Bu insanlar, tıpkı müzelerdeki paha biçilemez tarihi eserler gibi bir kenarda sessizce duruyorlar. Herkes onların değerini biliyor, herkes onlara saygı duyuyor ama kimse onları “günlük operasyonun” içine dahil etmek istemiyor.
Daha ucuza genç birini çalıştırırız mantığı, deneyimin getireceği tasarrufu ve stratejik öngörüyü ıskalıyor.
Adayın yetkinliği, yöneticisinin yetkinliğini aşmasın diye “overqualified” (aşırı nitelikli) etiketi yapıştırılarak kapı dışı bırakılıyor.
Tecrübeli kuşağın teknolojiye uyum sağlayamayacağı yanılgısı, öğrenme merakı yüksek binlerce profesyonelin potansiyelini çöpe atıyor. Oysa ki teknoloji bir araçtır; o aracı hangi hedefe süreceğini bilmek ise sadece tecrübeyle mümkündür.
Bir Ülke Belleğini Kaybediyor Bir ülkenin deneyimli insan kaynağını atıl bırakması, o ülkenin kurumsal hafızasının silinmesi demektir. Usta-çırak ilişkisinin koptuğu, hataların tekrar edildiği ve sadece “anlık” çözümlerle ilerleyen bir iş dünyası, uzun vadede verimlilik kaybına mahkumdur.
İstatistiklerin “iş aramaktan vazgeçenler” veya “ev hanımı/beyi” kategorisine hapsettiği bu nitelikli ordu, aslında Türkiye’nin en büyük atıl sermayesidir. Yıllarca sistem kurmuş, yönetmiş insanların bir anda “gereksiz” hissettirilmesi, sadece ekonomik bir kayıp değil, toplumsal bir vicdan meselesidir.
Sonuç olarak; Gençlerin dinamizmi ile tecrübelilerin bilgeliğini birleştiremeyen bir yapı, tek kanatla uçmaya çalışan bir kuşağa benzer. Çözüm, sadece “istihdam” sağlamak değil, bir köprü kurmaktır. “Tersine Mentorluk” gibi modellerle gençlerin dijital çevikliğini, kıdemli profesyonellerin stratejik derinliğiyle harmanlamak zorundayız. 40 yaş üstü nitelikli iş gücünü “müze eseri” muamelesinden kurtarıp, onları mentorluk, danışmanlık veya aktif yönetim kademelerinde yeniden sistemin merkezine çekmeliyiz.
Unutmayalım ki; bir binayı yükselten sadece yeni tuğlalar değil, onu ayakta tutan eski ve sağlam temellerdir. “Sen bize çok fazlasın” cümlesinin altındaki o gizli reddedişi, “Senin tecrübenle daha güçlüyüz” vizyonuna çevirmediğimiz sürece, en büyük zenginliğimizi bir kenarda tozlanmaya terk etmeye devam edeceğiz.
Sizin yorumunuzu merak ediyorum.
